آنا دیلین اونوتماق ائله آنا میزی اونوتماقدی
آنا دیلیمیز یاشامالیدیر
21 فوریه میلادی مصادف با دوم اسفند هجری شمسی، از طرف یونسکو (سازمان علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد) در سال 1999 به عنوان روز جهانی زبان مادری نامگذاری شده است.
این نامگذاری پس از آن انجام شد که پیشبینی کارشناسان سازمان، از نابودی 40 درصد زبانهای مادری در سرتاسر دنیا حکایت داشت.
ضمن تبریک این روز به تمامی آنانی که با افتخار زبان مادری خود را حفظ کرده و با آن تکلم میکنند و در اقدامی قابل ستایش آن را به فرزندان خود منتقل میکنند، چند سطری را در این خصوص تقدیم مخاطبین محترم میکنم.
اگر زبان، گویش و لهجههای مختلف دنیا را به رنگهای متنوع تشبیه کنیم، بیدرنگ میتوان ادعا کرد همان گونه که تنوع رنگهای مختلف سبب زیبایی دنیا شده، تنوع زبانی مردمان دنیا نیز زیبایی خاص خود را دارد و نباید به بهانههای واهی این تنوع دل پذیر را فدای تفکرات و تصمیات اشتباهی نمود که هیچ استدلال علمی و کارشناسی در پس آن نهفته نیست.
همان گونه که در عالم رنگها، هیچ رنگی به طور مطلق زییاتر از سایر رنگها نیست، در مورد زبانها و گویشهای مختلف نیز، همین قاعده صدق میکند و هیچ زبانی به خودی خود فصیحتر و دلنشینتر از سایر زبانها نیست و قطعاً هر زبانی زیبایی و شیرینی منحصر به خود را دارد. بنابراین اصرار بر ترک زبان مادری و جایگزین کردن آن با زبانی دیگر، هر چند که زبان دوم پر کاربردتر و گستره گویشوران آن وسیعتر باشد، عقلانی نبوده و در طولانی مدت نتیجهای جز تضعیف و محو زبانهای بومی نخواهد داشت.
این گزاره را با همان مثال رنگ تبیین میکنم؛ تصور کنید که خداوند منان تمام دنیا را یک رنگ خلق میکرد و این همه رنگ چشم نواز وجود نمیداشت! آیا آن دنیای فرضی هم زیبایی و مطبوعی دنیای کنونی را با خود به همراه داشت؟! اگر نیک بنگریم جواب این سوال قطعاً منفی است. برای درک بهتر این موضوع کافی است همین الان هر جایی که هستید فقط برای چند ثانیه چشمانتان را بیش از گذشته گشوده و با دقت هارمونی رنگها را در اطراف خود نظاره کنید و حالا برای چند ثانیهی دیگر تصور کنید تمامی این رنگها را حذف و فقط یک رنگ را باقی بگذارند؛ حتا با فرض این که آن یک رنگ همان رنگ مورد علاقه شما باشد نیز دنیا به زیبایی و دلنوازی اکنون نخواهد بود.
پس چه اصراری است بر این که این همه لهجه و گویش نغز و شیرین را عامدانه کنار گذاشته و تنها به یک زبان تکلم کنیم؟! تصور کنید از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب این کره خاکی، همه مردم با یک زبان صحبت کنند! بیشک چنین دنیایی مورد پسند آنانی نیست که زیبایی تنوع زبانی را به خوبی درک کرده و دل در گرو آن دارند.
بیایید به مناسبت نامگذاری این روز به نام روز جهانی زبان مادری، اندکی با خود اندیشه کنیم که آیا ضرورتی به کنار نهادن زبان شیرین و اصیل مادری – به خصوص لری یا لکی- وجود دارد یا نه؟ اگر ضرورتی وجود دارد که نگارنده از آن بیخبر است استدعا دارم که آن را با بنده نیز مطرح نموده تا پس از آگاهی از این ضرورت علمی و متقن، در خصوص فراموش کردن زبان مادری خود تصمیمی از روی علم و عقل اتخاذ کنم و چنانچه چنین ضرورتی وجود ندارد، پس بهتر است که همگی ما در کنار یادگیری زبانهای ملی و بینالمللی - به هر تعداد که توانایی یادگیری داریم - همچنان زبان زیبای مادری را حفظ کرده و با به کار بستن آن در تعاملات روزمره و در محاورات خود، در جهت تقویت و بسط آن نیز قدم برداریم و باور داشته باشیم که همه زبانها زیبا و شیرین هستند.
به امید روزی که همه ما به اهمیت انکارناپذیر حفظ زبان مادری پی برده و باور کنیم همان گونه که جهان تک رنگ، جهانی بیروح و دلآزار است؛ جهان تکزبانی نیز جهانی ملالآور است.
حمزه رامین
آردینی اوخو
